Blog
Yr hinsawdd newydd yng Nghymru: llywio gwleidyddiaeth Cymru ac uwchraddio’r grid
Mae Iolo Ellis yn rhannu ei farn ar Gymru wledig, gwleidyddiaeth Cymru a phrosiectau seilwaith mawr
Mehefin 2026
A Ddylai Polisi Cynllunio Flaenoriaethu Solar sy’n Pweru Busnesau Lleol?
Cododd y cwestiwn hwn wrth i ni ddechrau cynghori ar gynllun solar ffotofoltäig arfaethedig ar gyfer busnes hamdden ym Mharc Cenedlaethol Eryri.
Mae’r safle yn defnyddio tua 380,000kWh o drydan bob blwyddyn ac mae’r galw’n cynyddu’n sylweddol yn ystod y tymor gwyliau. Yn hytrach na chynhyrchu trydan i’w werthu, y nod yw cynhyrchu ynni glân ble mae ei angen, lleihau costau ynni cynyddol a gwella gwytnwch y busnes yn yr hirdymor.
Ond, oherwydd ei leoliad, mae’r prosiect angen caniatâd cynllunio llawn, barn sgrinio Asesiad Effaith Amgylcheddol (EIA) ac ystod o astudiaethau amgylcheddol a thirwedd ategol cyn y gall symud ymlaen.
Mae hynny’n codi cwestiwn diddorol.
A ddylai cynllunio gydnabod y gwahaniaeth rhwng system ffotofoltäig a adeiladwyd i fodloni anghenion y galw lleol ag un arall sy’n allforio i’r grid yn unig?
Cyn ateb, mae’n bwysig nodi bod y ddau fath o ddatblygiad solar yn hanfodol.
Mae ffermydd solar mawr a arweinir gan allforio yn chwarae rôl hanfodol wrth ddatgarboneiddio rhwydwaith trydan y DU a chyflawni targedau ynni adnewyddadwy cenedlaethol. Mae llawer o’n cleientiaid yn datblygu’r union brosiectau hyn.
Fodd bynnag, wrth i rwydweithiau trydan ddod yn fwyfwy cyfyngedig, mae llawer o fusnesau bellach yn gofyn cwestiwn gwahanol:
A allwn ni gynhyrchu’r trydan rydyn ni’n ei ddefnyddio ein hunain?
Mae prosiectau fel hyn yn lleihau trydan wedi’i fewnforio, yn gwella gwytnwch a gallant leddfu’r pwysau ar seilwaith grid sydd eisoes wedi’i gyfyngu. Maent yn cynrychioli rhan bwysig arall o drawsnewidiad ynni’r DU.
A ddylai polisi cynllunio ddechrau cydnabod y gwahaniaeth hwnnw?
Nid trwy ostwng safonau amgylcheddol – ond trwy gydnabod bod pwrpas y datblygiadau hyn yn sylfaenol wahanol.
Yr astudiaeth achos
Mae’r cynnig cyfredol ar gyfer arae solar 322kWp wedi’i osod ar y ddaear gyda chyfleuster storio batri, sy’n gallu cynhyrchu tua 276,000kWh bob blwyddyn. Mae’r cyflenwr yn amcangyfrif y byddai tua 70% o’r trydan a gynhyrchir yn cael ei ddefnyddio’n uniongyrchol ar y safle, gan leihau dibyniaeth ar drydan wedi’i fewnforio’n sylweddol.
Mae angen craffu’n ofalus ar derfynau allforio i’r grid, maint batris, cyfyngiadau cynllunio, ecoleg, effaith ar y dirwedd a pherfformiad gweithredol hirdymor cyn gwneud penderfyniadau buddsoddi.
Dyna’n union pam bod cyngor annibynnol yn bwysig.
Wrth i Brydain barhau i fuddsoddi mewn ynni adnewyddadwy, a ddylai polisi cynllunio roi mwy o bwyslais ar gynlluniau sy’n bodloni’r galw lleol presennol, yn enwedig lle mae capasiti’r grid eisoes yn gyfyngedig?
Rydyn ni’n credu hynny, ond mewn unrhyw achos, mae’n drafodaeth sy’n werth ei chael.
Sut y gall Baileys & Partners helpu
Yn Baileys & Partners, rydym yn rhoi cyngor annibynnol drwy gydol y broses ddatblygu, gan gynnwys:
- Adolygiad annibynnol o astudiaethau dichonoldeb cyflenwyr ac arfarniadau ariannol.
- Strategaeth gynllunio a rheoli datblygu.
- Diwydrwydd dyladwy grid a datblygu.
- Trafodaethau Cytundeb Prynu Pŵer Preifat (PPAs).
- Cydosod tir, opsiynau, prydlesi a chytundebau gweithredol.
- Prisiadau ynni adnewyddadwy.
Mae cyngor annibynnol cynnar yn aml yn nodi cyfleoedd, risgiau a gwelliannau dylunio ymhell cyn i fuddsoddiad sylweddol gael ei ymrwymo.
Os ydych chi’n ystyried prosiect ynni adnewyddadwy – boed ar gyfer defnydd lleol, allforio i’r grid neu gyfuniad o’r ddau – byddem yn falch o drafod sut y gallwn helpu.
