Bwydo’r genedl, cadw’r goleuadau ymlaen a gwneud yn siŵr bod digon o ddŵr: mae’r rhain yn sgyrsiau cenedlaethol mawr, ac mae llawer ohonoch sy’n darllen hwn yn chwarae rhan uniongyrchol yn gwneud iddynt ddigwydd. Ychwanegwch newid polisi amaethyddol, costau cynyddol a dyddiadau cau gwaith papur, ac mae digon i siarad amdano. Felly, y mis hwn, yn hytrach na chanolbwyntio ar un pwnc, roeddwn i’n meddwl y byddwn yn rhannu ychydig o fyfyrdodau, mwy o sgwrs ar draws bwrdd y gegin.
Chwe mis ar ôl i Blaid Cymru ddechrau llywodraethu yn y Senedd, roedd llawer wedi gobeithio am newid cyflymach yn y ffordd y mae gwleidyddiaeth Cymru yn cefnogi amaethyddiaeth a chymunedau gwledig. Mae’r cynnydd wedi bod yn arafach nag yr oedd rhai yn ei ddisgwyl, ond, o’r sgyrsiau rydw i’n eu cael, mae yna ymdeimlad o optimistiaeth o hyd. Mae pobl yn sylwi bod Llŷr Gruffydd yn dod i ddigwyddiadau pan mae’n addo gwneud hynny. Efallai bod hynny’n swnio fel peth bach, ond mae mynychu a gwrando yn sylfeini da ar gyfer ailadeiladu ymddiriedaeth rhwng ffermio a gwleidyddiaeth Cymru. Yn nesaf, rydym yn gobeithio gweld gweithredu.
Yn y cyfamser, mae’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy ar feddwl llawer ohonom. Gyda thua chwe wythnos tan y dyddiad cau ar 31 Rhagfyr ar gyfer cwblhau rhywfaint o’r gwaith ymarferol sydd ei angen ar gyfer y Camau Gweithredu Cyffredinol eleni, bydd llawer o ffermwyr yn pwyso a mesur a yw cymryd rhan yn werth y straen.

Mae dyddiad cau yn sicr yn canolbwyntio’r meddwl. Ond pan fyddwch chi’n cynhyrchu bwyd 365 diwrnod y flwyddyn, yn gofalu am dda byw, yn cefnogi eich cymuned ac yn ceisio darparu bywoliaeth i’ch teulu a’r rhai sy’n gweithio ochr yn ochr â chi, anaml y mae gwaith papur yn cyrraedd brig y rhestr.
Nid yw hynny’n golygu nad yw’r gwaith yn cael ei wneud neu fod yr ymrwymiad yn brin. Mae llawer o ffermwyr, gan gynnwys y rhai y tu allan i’r SFS, eisoes wedi rhoi cryn ymdrech i edrych ar ôl eu tir a’r amgylchedd. Y rhwystredigaeth yw gorfod llywio system adrodd sy’n gallu teimlo fel bod angen gradd i wneud hynny! Gyda phryderon am ein dibyniaeth ar systemau digidol a’r aflonyddwch y gallai toriad pŵer eang ei achosi, efallai bod rhywbeth i’w ddweud o hyd am y dyddiadur papur dibynadwy. (Peidiwch â dweud wrth fy nhad fy mod wedi dweud hynny!)
Gan droi at drydan, i rai busnesau, gall y bil trydan fod yn fwy na’u had-daliadau benthyciad. Gyda chefnogaeth ein brocer ynni, rydym wedi ail-drafod ein contract trydan ein hunain yn ddiweddar, gan osod y taliadau y cytunwyd arnynt am ddwy flynedd o dan drefniant “diogelu”. Roedd angen sicrwydd arnom ynglŷn â beth i’w gyllidebu dros yr ychydig flynyddoedd nesaf. Gydag uwchraddio rhwydwaith trydan mawr yn mynd rhagddo ac wedi’i gynllunio ledled Cymru, rwy’n parhau i bryderu am sut y bydd y costau hyn yn cael eu hadlewyrchu yn y taliadau a drosglwyddwyd i gwsmeriaid busnes.
Wrth i mi ysgrifennu, mae’r haul yn tywynnu yng Ngogledd Cymru. Rydym wedi mwynhau tywydd gogoneddus yr haf hwn, ac nid oes gwadu faint gwell y gall popeth deimlo gydag ychydig o heulwen ar ein cefnau. Ond mae’r un amodau sych wedi gwneud cynaeafu yn anodd, ac rydym yn agosáu at y gaeaf gyda phryderon am argaeledd porthiant a chostau bwyd anifeiliaid uwch.
Mae dŵr felly wedi dod yn bwnc sgwrs rheolaidd ymhlith ein tîm a’n cleientiaid. Rydym yn dda am ffermio da byw a thyfu cnydau, ac rydym mewn sefyllfa dda i ffermio neu gynaeafu dŵr! Mae dal glawiad a’i storio ar gyfer pan fydd ei angen yn dod yn rhan gynyddol werthfawr o reoli busnes fferm gwydn.
Mae cymorth ymarferol yn bwysig pan fydd busnesau’n ystyried y penderfyniadau hyn, yn enwedig pan ddaw gan bobl sy’n deall y realiti. Yn ddiweddar, rydym wedi ymuno â thîm cynghori Mabis Amaeth, gan gefnogi ffermwyr sy’n ceisio cyngor technegol a busnes trwy Cyswllt Ffermio. Mae ein tîm yn dod â phrofiad ymarferol a gwybodaeth dechnegol ar draws busnesau ffermio, ynni a hamdden, gan helpu cleientiaid i ystyried eu dewisiadau a chynllunio eu camau nesaf. Os ydych wedi cofrestru gyda Cyswllt Ffermio, gallwn eich helpu i ddechrau sgwrs gyda’ch Swyddog Datblygu lleol am y cymorth sydd ar gael a’r gofynion cymhwysedd. Peidiwch ag oedi cyn ein ffonio ni, rydym yn hoffi sgwrsio: 01341 241700